Lady Di

Only do what your heart tells you. 

Princess Diana

ՀՀ Էներգետիկա

Լինելով սակավ էներգակիրներ ունեցող երկիր` Հայաստանն այսօր տարածաշրջանում էլեկտրաէներգիա արտահանող երկիր է։ 2007 -2011 թվականներին հանրապետությունից արտահանվել է մոտ 4 մլրդ կՎտ ժամ էլեկտրաէներգիա։ Էլեկտրաէներգիայի սպառման աճը 2002-2010թթ-ին բնութագրվում է տարեկան 3.6% միջինացված ցուցանիշով, իսկ բնական գազի սպառման աճը` տարեկան 5.1% միջինացված ցուցանիշով, ընդ որում` բնական գազ սպառող բաժանորդների թիվն աճել է 560230/2008թ./մինչև 595581/2010թ./: Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամն իր բացասական ազդեցությունը թողեց նաև մեր երկրի տնտեսության աճի տեմպերի վրա, ինչի հետևանքով` 2009թ.-ին 2008թ-ի նկատմամբ էլեկտրաէներգիայի սպառումը նվազել է շուրջ 7.4%,- ով, իսկ բնական գազի սպառումը` շուրջ 20.3%-ով: 2011թ-ի առաջին եռամսյակում 2010թ-ի նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ տեղի է ունեցել ինչպես էլեկտրաէներգիայի, այնպես էլ բնական գազի սպառման աճ: Էլեկտրաէներգիայի սպառման աճը կազմել է մոտ 5.85%, իսկ բնական գազինը` 6.6%:
Մարդկության զարգացմանը համընթաց ավելանում է էներգիաից կախումը: Պետության համար կարևոր մի շարք ճյուղեր ուղակիորեն կախվածություն ունեն էներգիաից և առանց դրա տնտեսությունը չի կարող նյութական արտադրանք տալ : Կենցաղում մարդիկ ուղակի կախվածություն ունեն լույսից և էլեկտրաէներգիաից : Ինչպես ուրիշ երկրներ այնպես ել ՀՀ -ն առանց էներգիաի չի կարող զարգանալ : ՀՀ - ում ստացվող ամբողջ նյութական արտադրանքը առանց էլեկտրաէներգիաի չի կարող լինել : ՀՀ - ում էլեկտրաէներգիա ստանում են ՀԷԿ- երից, ՋԷԿ-երից և ԱԷԿ - ներից : ՀԷԿ-երը կառուցվում են մշտական հոսք և թեքություն ունեցող գետերի վրա : ՀԷԿ-երը համեմատաբար քիչ վնաս են հասցնում շրջակա միջավայրին , սակայն դրանք ել են ունենում իրենց ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա: Ամբարտակներ և ջրամբարներ կառուցելու հետևանքով մեծ քանակությամբ հողային զանգվածներ անցնում են ջրի տակ , խախտվում է տվյալ տարացքի կենդանական կյանքը , իսկ ամբարտակների վթարների պաճաոով ջրհեղեղներ են առաջանում , ՀՀ -ում և մի շարք այլ երկրներում ամենաշատ էլեկտրաէնեգիա ստանում են հենց ՀԷԿ-երց, այն համեմատաբար էժան է : ՀՀ-ում ամենաշատ էլեկտրաէներգիա ստացվում է Հրազդան գետի վրա կառուցվաց Հրազդանի ՀԷԿ-ից : ՋԷԿ-երը աշխատում են վառելանյութով , վառելիքի այրման հետևանքով առաջանում է էներգիա : Բայց այս եղանակով էներգիա ստանալը բավականաչափ մեծ վնասներ է հասցնում շրջակա միջավայրին , վառելիքի այրման ընթացքում մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազ է արտանետվում , ինչը հանգեցնում է ջերմոցային էֆեկտի և գլոբալ տաքացման : ԱԷԿ - ները աշխատում են ռադիոակտիվ նյութերով ինչպիսին է օրինակ ուրանը : ԱԷԿ-ների դեբքում այն ավելի թանկ է և ավելի շատ է վնաս հասցնում շրջակա միջավայրին:
ՀՀ-ում այլընտրանքային էներգիան ունի հիմնական երկու ճյուղեր: Ճյուղերից մեկը դա արևային էներգիայի ստացումն է, բայց հաշվի առնելով Հայաստանի կլիմայական պայմանները կարող ենք ասել որ Հայաստանում արևային էներգիա ստանալը էֆեկտիվ չի լինի: Մյուս հիմնական ճյուղը դա ՀԷԿ-երի կառուցումն ու շահագործումն է: Մենք կարող ենք ասել, որ ուրիշ էներգիայի աղբյուրների(ՋԷԿ) հետ համեմատած մենք հաջող գործոնեություն ենք ծավալում: Այսօր Հայաստանում կան 140-ից ավել ՀԷԿ-էր։

Աղբյուր՝ 1, 2, 3, 4

Ալեքանդր Շիրվինդ. Ծեր օրերին ոչինչ փոխել պետք չէ

Մեր տարիքում (75 և ավելի)ոչինչ պետք չէ փոխել և ոչնչիցպետք չէ հրաժարվել։ Ես շատ եմփորձել ծխելուց հրաժարվել,բայց դա ոչմի լավ բանի չի բերել։Նորից վերադառնում էի այդարատավոր սովորությանը,մինչև որդիս, որին ես լսում եմ ևորից վախենում եմ, ասաց՝ վերջ, հերիք է։
Իսկ հետո ինձ խորհուրդ տվեցին այցելել մի հրաշալի ակադեմիկոսի՝զգուշացնելով, որ նա ոչ ոքի չի ընդունում, բայց ինձ ինչ-որ տեղից գիտի ևպատրաստ է զրուցելու։ Ես հավաքեցի մեզի անալիզի շարադրանքի լիակատար ժողովածուն և գնացի Էնտուզիաստների խճուղու ծայրին գտնվող ինչ-որ տեղ։
Առանձնատուն, լռություն, անցնում են գեղեցիկ, ծուռոտանի կանայք՝պլաստմասսայե խալաթներով։ Գորգեր, հսկայական աշխատասենյակ, պատերին՝պատվոգրեր Նապոլեոնից, Պյոտր Առաջինից, Նավուխոդոնոսորից։ Եվ ոսկեգույնակնոցով նստած է ակադեմիկոսը։
-Քանի՞ տարեկան եք, -ասում է։
-Շուտով, -ասում եմ,- չորս հարյուր կլինեմ։
-Նշանակում է՝ մենք հասակակիցներ ենք։ Ես մի տարի փոքր եմ Ձեզնից։
Հենց տեսավ անալիզների թղթապանակը, թափահարեց ձեռքը.
-Խնդրում եմ, հավաքեք, դա ինձ արդեն դուր է եկել։ - Փաթեթին չնայեց էլ։
-Ի՞նչ խնդիր ունեք։
-Առաջին հերթին,-ասում եմ,- առավոտյան ծնկներս ցավում են։
-Իմն էլ՝ հակառակը՝ երեկոյան․ Իսկ ուրի՞շ։
-Շնչարգելություն։
-Դե դա նորմալ է։
-Սկսել եմ շուտ հոգնել։

-Ճիշտ է, ես էլ։ Դե, մեր տարիքում այդպես էլ պետք է լինի։
Եվ ես հանգստացա։ Եթե բժշկագիտության ակադեմիկոսն էլ է իրեն այնպեսզգում, ինչպես ես, ուրեմն էլ ի՞նչ ասես։ Վերջում ասացի, որ հրաժարվելեմծխելուց։ Նա ոսկեգույն ակնոցի մեջից նայեց ինձ։
-Սիրելի՛ս, ինչի՞ համար։ Մեր տարիքում ոչինչ պետք չէ փոխել, և ոչնչից պետք չէհրաժարվել․ կապրենք-կվերջացնենք՝ ինչպես կանք:



Ես համբուրեցի նրա պատվոգրերը։ Հանճա՜ր է։ Բա որ սկսեր իմ մեզի անալիզները կարդալ…


Թարգմանությունը՝ Բելլա Մարտիրոսյանի
Աղբյուրը

Բնական աղետներ

Աղետը երկրագնդում որոշակի փոփոխությունների հետևանքով առաջացած երևույթ է, որը պատճառում է ավերածություններ, մարդկային զոհեր, տուժածներին ինչպես` ֆիզիկան, այնպես էլ հոգեկան վնասներ: Կատարվածը աղետ է համարվում այն դեպքում, երբ վնաս է հասցվում անձամբ մարդուն` վերջինիս գույքին, կամ առողջությանը, հակառակ դեպքում այն դիտարկվում է որպես բնական երևույթ: Այսինքն, եթե դիտվել է բնական երևույթ, բայց արդյունքում մարդկային զոհ չկա, ուրեմն այն աղետ չէ: Կարելի է առանձնացնել մի քանի տեսակի աղետներ` բնական, տեխնածին, տրանսպորտային, տիեզերական, սոցիալական: Բնական աղետները ըստ ձևի շատ տարբեր են լինում: Օրինակ ցունամիներ, երկրաշարժեր և այլ աղետներ:Երկրաշարժերը տեղի են ունենում երկրակեղևի որոշակի զանգվածում կուտակված էներգիայի կտրուկ լիցքաթափման արդյունքում։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում երկրաշարժերի առաջացումը բացատրվել է տվյալ ժամանակներում ընդունված պատկերացումների համաձայն և հիմնականում կապվել է տարատեսակ կենդանիների շարժումների հետ։ Այսպես օրինակ, հին Չինաստանում երկրաշարժերի «մեղավորը» ցուլն էր, Ճապոնիայում՝ ձուկը, Հնդկաստանում՝ խլուրդը և այլն։ Առաջին անգամ երկրաշարժերի բացատրությունը երկրի ընդերքում որոնելու վարկածն արտահայտել է հին հույն փիլիսոփա Արիստոտելը։ Նա համարում էր, որ Երկրի վրա առաջացող քամիները ճեղքերի և քարանձավների միջոցով մտնելով Երկրի ընդերք, այնտեղ առկա կրակի պատճառով ուժեղանում են և սկսում ճանապարհ որոնել դեպի Երկրի մակերևույթ, հենց դրա ժամանակ էլ տեղի են ունենում երկրաշարժերը։ Այս վարկածը թեև իր մեջ չի պարունակում ոչ մի լուրջ գիտական բացատրություն, սակայն երկար ժամանակ ընդունվել է որպես երկրաշարժերի առաջացման հիմնական վարկած։ Դրա շնորհիվ մինչև այժմ էլ մնացել է «սեյսմավտանգ եղանակ» հասկացությունը։ Բնական երկրաշարժերը կապված են տարբեր պրոցեսների հետ։ Հայտնի են տեկտոնական շարժումներով պայմանվորված երկրաշարժեր, հրաբուխների հետ կապված երկրաշարժեր, երկրակեղևում կարստային խոռոչների փլուզման հետևանքով առաջացող երկրաշարժեր և այլն։ Տեխնածին երկրաշարժեր ասելով պետք է հասկանալ այնպիսի երկրաշարժ, որը կապված է մարդկային գործունեության հետ։ Օրինակ ռազմական կամ արդյունաբերական պայթյունների հետևանքով առաջացող ցնցումները կարող են «տրրիգեր» (շարժիչ ուժ) հանդիսանալ ուժեղ երկրաշարժի համար։ Կամ օրինակ մեծ ջրամբարի կառուցումը կարող է հանգեցնել տվյալ տարածքում սեյսմիկ ակտիվության բարձրացման։
Նշված բոլոր տիպի երկրաշարժերից Հայաստանի տարածքում առավել ուժեղ և առավել տարածված են տեկտոնական երկրաշարժերը։ Երկրաշարժերը ըստ կանխատեսելիության կարելի է բաժանել նույնպես երկու խմբի՝

1.Կանխատեսելի երկրաշարժեր
2.Անկանխատեսելի երկրաշարժեր 

Ընդհանրապես երկրաշարժերի կանխատեսում ասելով պետք է նկատի ունենալ նրա տեղի, ուժգնության և ժամանակի հավանականային բնութագրերը։ Կանխատեսելի համարվում են այն երկրաշարժերը, որոնք իրենց «ստեղծման» փուլում թույլ են տալիս գրանցել տարատեսակ նախանշաններ։ Երկրաշարժերի նախանշաններից են համարվում՝ ստորգետնյա ջրերի մակարդակի փոփոխությունները, երկրամագնիսական դաշտի փոփոխությունները, ռադոն գազի անոմալ փոփոխությունները և այլն։

Աղբյուր 1, 2, 3, 4, 5, 6, 

Քաղաքագիտություն։ Քաղաքական կուսակցություններ

Ամեն մի ժողովուրդ ունի այնպիսի կառավարություն, ինչպիսին վաստակել է: Ժոզեֆ Մեստր

Վերահսկենք մեր շրջակա միջավայրը

Լավ է այնտեղ, որտեղ մենք դեռ ոտք չենք դրել, բայց վատ այնտեղ, որտեղ արդեն հասցրել ենք լինել:

Մենք ապրում ենք մի միջավայրում, որը ստեղծել ենք ինքներս։ Մենք ինքներս ենք ընտրում
ինչպիսի միջավայրում ապրել, և մենք մեր ընտրություն արդեն կատարել ենք։ Մենք ապրում ենք խիստ անառողջ միջավայրում, որը նաև մեծ ազդեցություն է ունենում մեր առողջության և ապրելակերպի վրա։ Մեր ամենակարևոր և ամենաբարդ խնդիրը դա օդի աղտոտվածությունն է։ Clean air Asia էկոլոգիական խումբը հայտնում է, որ օդի աղտոտվածության պատճառով յուրաքանչյուր տարի ասիայում մահանում է 800.000 մարդ։ Օդի աղտոտվածության պատճառներն են արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, կենցաղը, փոխադրամիջոցները։
Օդի աղտոտվածությունը անմիջական կապ ունի նաև մեր առողջության հետ։ Օդի աղտոտվածության պատճառով են առաջանում բռոնխիտ, ալերգիաներ, մաշկային, շնչառական, աչքերի և սրտի հետ կապված լուրջ հիվանդություններ։ Շնչառական օրգանների հիվանդությունները առաջանում են օդում առկա մասնիկների՝ փոշու, հեղուկի մանր կաթիլների, ծխի, մրի քանակի հետևանքով, այդ մասնիկները կարող են ներթափանցել թոքային հյուսվածքներ՝ առաջացնելով քաղցկեղ, ասթմա և այլ վտանգավոր հիվանդություններ։
Ես մեծ դեր ունեմ իմ միջավայրի աղտոտման հարցում։ Ամենամեծ խնդիրը մեզ համար հենց ինքներս մենք ենք, մենք չենք կարողանում կառավարել մեզ, դրա համար էլ չենք կարողանում կառավարել նաև բնությունը, մեր բնությունը։ Ես կարող եմ վստահ ասել, որ ես չեմ աղտոտում իմ միջավայրը։ Մեր խնդիրը այն է, որ մենք չենք անում այն, ինչը պահանջում ենք մյուսներից։ Բոլորս էլ պետք է հիշենք, որ ամեն ինչ սկսվում է հենց մեզնից, ու մաքրել էլ պետք է սկսել հենց մեզնից։ Քանի, որ ամենանհանգստացնող խնդիրը մարդկանց համար դա իրենց ֆինանսներն են, ուրեմն պետք է սկսել հենց է այդտեղից։ Պետք է տուգանքներ սահմանել փողոցում աղբ թափելու, ծառերը հատելու համար։ Ինձ թվում է, որ այդպես բոլոր կսկեն խնայել իրենց գումարները։


Մենք չպետք է համեստություն ակնկալենք բնությունից ,այն ամենից հետո,ինչ արել ենք բնությանը:          

Մինչև տասնվեց տարեկաններին․․․չի արգելվում

Վարդգես Պետրոսյան «Հավասարում բազմաթիվ անհայտներով»

Դառնացած Ժողովուրդ

Մտածմունքներ կան, որ սաստիկ ծանր են, բայց դուք դատապարտված եք մտածելու, չեք կարող փախչել նրանցից։

«Հավերժի ճամփորդը»

Տերյանի Ժամանակը

Պաուլո Կոեյլո Նայել արևին

Այրվող Գրադարան

Չարլի Չապլինի նամակը դստերը

«Բաց եղիր սիրո առաջ» Պաուլո Կոելիո.

«11 րոպե». Պաուլո Կոելիո

Պաուլո Կոելյո «Փորձելու Արվեստը»

Պաուլո Կոելյո «Մատիտի Մասին»